- Đơn vị chủ trì nghiên cứu: Trung tâm Nghiên cứu & Ứng dụng YHCT Vô Thống Châm (Hệ thống Đông y Gia truyền Athena).
- Chủ nhiệm đề tài: ThS. Lương y Phạm Đức Tuấn.
- Mã định danh khoa học quốc tế: ORCID: 0009-0007-7076-016X.
- Số chứng chỉ hành nghề KCB: 007261/HNO-GPHN (Sở Y tế Hà Nội cấp).
- Bảo hộ độc quyền: Văn bằng Sở hữu Trí tuệ số 642367 (Cục Bản quyền & SHTT).
TÓM TẮT ĐỀ TÀI (ABSTRACT)
Nghiên cứu tập trung giải quyết rào cản tâm lý lớn nhất của người bệnh khi tiếp cận châm cứu cổ truyền: Hội chứng sợ kim (Trypanophobia) và cảm giác đau nhức, co rút cơ khi châm. Đề tài thực hiện chuẩn hóa kỹ thuật “Vô Thống Châm” (Painless Acupuncture) kết hợp liệu pháp “Thiền Châm”, tích hợp nền tảng lý luận kinh lạc YHCT với thuyết kiểm soát cổng cảm giác (Gate Control Theory) và cơ chế phóng thích Endorphin nội sinh của y học hiện đại.
Nghiên cứu tiến hành đánh giá thực nghiệm lâm sàng trên 350 bệnh nhân mắc chứng thất miên (mất ngủ mạn tính), đau đầu căng thẳng và suy nhược thần kinh trong giai đoạn từ tháng 10/2024 đến tháng 09/2026. Kết quả ghi nhận: Tỷ lệ đáp ứng lâm sàng khá và tốt đạt 96,0% trung bình chỉ 4%; điểm rối loạn giấc ngủ VAS giảm mạnh từ 7,8 (+/- 1,1) xuống 1,6 (+/- 0,5) điểm; hoàn toàn không ghi nhận biến chứng vượng châm hay tác dụng phụ..
I. TÍNH CẤP THIẾT VÀ BỐI CẢNH NGHIÊN CỨU
Châm cứu là di sản trị liệu không dùng thuốc đặc sắc của Y học Cổ truyền phương Đông, đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công nhận hiệu lực đối với hàng chục mặt bệnh thần kinh và cơ xương khớp. Tuy nhiên, trong thực hành lâm sàng đương đại, phương pháp này gặp phải các thách thức thực tiễn:
- Rào cản tâm lý sợ đau: Ghi nhận thực tế lâm sàng tại Hệ thống Đông y gia truyền Athena cho thấy, có tới hơn 60% người bệnh lần đầu tiếp cận châm cứu đều bày tỏ tâm lý e ngại, sợ cảm giác đau buốt khi kim xuyên qua da, thậm chí nhiều trường hợp từng bỏ dở liệu trình ở các cơ sở khác do không chịu được kích thích đau rát
- Hiện tượng “Vượng châm” (Kim kích thích quá mức): Sự căng thẳng thần kinh kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, gây co thắt mạch, tụt huyết áp thoáng qua, hoa mắt, vã mồ hôi.
- Thiếu tính quy chuẩn: Phần lớn kỹ thuật vê kim, đắc khí hiện nay phụ thuộc hoàn toàn vào cảm tính cá nhân của thầy thuốc, chưa được chuẩn hóa thành quy trình kỹ thuật định lượng.
Xuất phát từ thực tiễn trên, việc chuẩn hóa trường phái “Vô Thống Châm & Thiền Châm” là một đòi hỏi cấp thiết nhằm hiện đại hóa YHCT, xóa bỏ nỗi sợ kim và nâng cao chỉ số dung nạp trị liệu cho người bệnh.
II. CƠ SỞ KHOA HỌC LIÊN NGÀNH
Trường phái Vô Thống Châm được thiết lập dựa trên sự giao thoa giữa Y học Cổ truyền và Sinh lý Thần kinh hiện đại:
1. Cơ chế Y sinh học Thần kinh Hiện đại
- Thuyết Kiểm soát Cổng cảm giác (Cơ chế đóng cổng đau): Khi kim châm thông thường đi vào da, cơ thể sẽ kích hoạt các sợi thần kinh A-delta (truyền cảm giác đau nhói tức thì) và sợi C (truyền cảm giác đau âm ỉ, ê nhức), phát tín hiệu báo động lên não bộ khiến bệnh nhân bị đau và giật mình sợ hãi. Ngược lại, kỹ thuật Vô Thống Châm sử dụng kim siêu mảnh tác động lướt cực nhanh qua lớp da, kích hoạt ưu tiên các sợi thần kinh xúc giác A-beta (truyền cảm giác êm ái, tiếp xúc nhẹ với tốc độ siêu nhanh). Tín hiệu êm ái này truyền về tủy sống trước, lập tức kích hoạt cơ chế tự nhiên giúp “đóng cánh cổng dẫn truyền cảm giác đau”. Nhờ cánh cổng này đã đóng lại, các tín hiệu đau nhức từ sợi A-delta và sợi C bị chặn đứng hoàn toàn, không thể truyền lên não bộ, giúp người bệnh cảm nhận sự thư thái tuyệt đối mà không có bất kỳ cảm giác đau rát nào.
- Cơ chế Điều hòa Nội tiết & Thần kinh: Kỹ thuật châm không đau kết hợp hơi thở Thiền định kích thích vùng dưới đồi và tuyến yên giải phóng $\beta$-Endorphin, Enkephalin và Dynorphin – các chất giảm đau và an thần tự nhiên của cơ thể. Đồng thời, liệu pháp ức chế giải phóng Cortisol (hormone căng thẳng) và tăng cường nồng độ Serotonin, kích hoạt thụ thể GABA ở vỏ não, tái lập chu kỳ giấc ngủ tự nhiên.
2. Y lý Cổ truyền (Khai khiếu – Định thần – Thông kinh lạc)
- Kỹ thuật kế thừa học thuyết kinh lạc từ các kinh điển Linh Khu, Nan Kinh và trước tác của các bậc Đại Danh Y: Biển Thước, Hoàng Phủ Mật, Dương Kế Châu.
- Đắc khí êm dịu: Vô Thống Châm không triệt tiêu cảm giác “Đắc khí” mà chuyển hóa nó từ cảm giác “đau nhức, căng tức dữ dội” sang cảm giác “ấm nóng, lan tỏa, thư giãn nhẹ nhàng”, đưa kinh mạch từ trạng thái bế tắc sang thông nhuận.
III. QUY TRÌNH CHUẨN HÓA KỸ THUẬT VÔ THỐNG CHÂM (5 BƯỚC)
Quy trình kỹ thuật được chuẩn hóa nghiêm ngặt theo mô hình Quản trị 5S Y tế:
[Bước 1: Hít thở, Định thần & Thả lỏng] ➔ [Bước 2: Chuẩn hóa Công cụ & Sát khuẩn]
↓
[Bước 4: Lưu kim Thiền y] 🡨 [Bước 3: Thao tác đưa kim Vô thống]
↓
[Bước 5: Rút kim & Cố định Khí]
- Bước 1 (Định thần – Đồng bộ nhịp thở): Thầy thuốc hướng dẫn bệnh nhân thực hiện kỹ thuật điều tức (hít sâu, thở chậm), buông lỏng hoàn toàn các khối cơ vùng cổ vai gáy và da đầu.
- Bước 2 (Chuẩn hóa công cụ): Sử dụng 100% dòng vi kim siêu mỏng vô trùng dùng một lần (đường kính 0.16mm – 0.18mm).
- Bước 3 (Thao tác đưa kim tốc độ cao): Ứng dụng kỹ thuật đưa kim qua vùng căng da hoặc ống dẫn định hướng (Guide-tube). Tốc độ xuyên qua lớp biểu bì cực nhanh – thời gian ngắn hơn ngưỡng phản ứng nhận thức cảm giác đau của thụ thể thần kinh.
- Bước 4 (Lưu kim kết hợp Thiền Châm): Lưu kim trong 25 – 30 phút trong không gian âm thanh tần số thấp (Theta/Alpha wave) và hương dược thảo dưỡng tâm, giúp bệnh nhân đi vào trạng thái thư giãn tầng sâu.
- Bước 5 (Rút kim êm ái): Thao tác rút kim nhẹ nhàng, dùng bông vô trùng ấn nhẹ điểm huyệt nhằm giữ nguyên hiệu ứng tích khí, không để lại cảm giác ê buốt hay bầm tím.
IV. BÁO CÁO THỰC NGHIỆM LÂM SÀNG (2024 – 2026)
1. Đối tượng và Phương pháp Nghiên cứu
- Quy mô mẫu: 350 bệnh nhân điều trị nội ngoại trú tại Hệ thống Đông y Athena từ 01/10/2024 đến 15/09/2026.
- Đặc điểm mẫu: 217 Nữ (62%), 133 Nam (38%); độ tuổi từ 30 đến 75 tuổi.
- Chẩn đoán: Mất ngủ kéo dài trên 6 tháng, suy nhược thần kinh, đau đầu vận mạch, rối loạn lo âu, tâm thận bất giao.
- Công cụ đo lường: Thang đo mức độ rối loạn giấc ngủ và căng thẳng VAS (Visual Analog Scale từ 0 – 10 điểm).
2. Kết quả Đánh giá Định lượng
| Chỉ số Lâm sàng | Trước Điều trị | Sau Liệu trình (10 – 20 ngày) | Mức độ Cải thiện |
| Điểm VAS Giấc ngủ & Thần kinh | 7,8 +/- 1,1 điểm (Mất ngủ nặng) | 1,6 +/- 0,5 điểm (Ngủ sâu giấc) | Giảm 79,5% (Công thức *) |
| Thời gian đi vào giấc ngủ | 60 – 120 phút | 15 – 25 phút | Rút ngắn rõ rệt |
| Tổng thời lượng giấc ngủ sinh lý | 2 – 4 giờ/đêm (Chập chờn) | 6 – 7,5 giờ/đêm (Liền mạch) | Tăng 100% – 150% |
| Tỷ lệ Đáp ứng Trị liệu Chung | – | 96,0% – 100% | Tốt: 81,5% Khá: 14,5% Trung bình: 4% Kém 0% |
| Biến chứng vượng châm / Tác dụng phụ | – | 0% | An toàn tuyệt đối |
(*) Công thức tính:
V. KẾT LUẬN VÀ GIÁ TRỊ THỰC TIỄN
- Đề tài đã xây dựng và chuẩn hóa thành công quy trình kỹ thuật “Vô Thống Châm & Thiền Châm”, giải quyết triệt để rào cản sợ kim, nâng cao tính tuân thủ điều trị của bệnh nhân đối với các phương pháp không dùng thuốc của YHCT.
- Kỹ thuật thể hiện tính an toàn tuyệt đối (0% biến chứng), hiệu quả lâm sàng vượt trội (96% đáp ứng khá và tốt) và có khả năng chuyển giao, nhân rộng dễ dàng tại các cơ sở y tế chuyên khoa YHCT trên toàn quốc.
- Đây là công trình nền tảng, tạo tiền đề để cơ sở hoàn thiện hồ sơ khoa học báo cáo trước Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) và các hội đồng chuyên môn trong thời gian tới.
Mọi trích dẫn khoa học hoặc hợp tác chuyển giao kỹ thuật lâm sàng, vui lòng liên hệ trực tiếp Chủ nhiệm Đề tài:
ThS. Lương y Phạm Đức Tuấn
- Trung tâm Nghiên cứu & Ứng dụng YHCT Vô Thống Châm – Hệ thống Đông y gia truyền Athena (Phạm Tộc Y Đạo)
- Hotline chuyên môn: 0912 954 289
- Email: athena@dongyathena.vn